آیا فقط گفتار عامل تربیت است؟

باورها آسیب زا

بعضی پدران و مادران عامل تربیت را فقط به گفتار محدود می کنند و از آن به طور ملال انگیز استفاده می کنند که گاهی نتیجة ضد تربیت می دهد. آن ها غافلند از این که عامل گفتار، تنها یکی از عوامل و ضعیف ترین عامل ها می باشد و در این میان از عوامل نیرومندی همچون رفتار یا سکوت معنادار، نمادها و نماهای پرورشی غفلت می کنند.

گستره عوامل تربیتی

در کل می توانیم عمده ترین عوامل تربیت را تحت عنوان دو مفهوم کلی «رفتار» و «نماد» بررسی کنیم. رفتار و نماد زیر مجموعه های گوناگونی دارد: رفتار در قالب های «عمل»، «الگو بودن»، «محبت»، «اقتدار»، «نگاه های معنادار»، «سکوت» و «گفتار» متجلی می گردد.

نقش نمادها و نماها در تربیت

نمادهای تربیت به فیلم، عکس، پوستر و مجسمه و ... خلاصه نمی شود، بلکه در فرهنگ انسان ساز اسلام گسترة وسیعی دارد که کعبه معظّمه، مساجد، حسینیه ها، گنبد و بارگاه رهبران معصوم و بزرگان دینی بعضی از آن ها است.

آیا تنبیه از عوامل تربیت است؟

یک باور اسیب زا

بعضی پدران و مادران به ویژه کسانی که بر سنت های تربیت گذشتگان پای بند هستند، تنبیه را اصیل ترین عامل تربیت می دانند و از آن به وفور استفاده می کنند و معتقدند کودکان حیواناتی هستند که بدون ترس و ارعاب رام نمی گردند و فرمان بردار بزرگسالان نمی شوند.

تنبیه چیست؟

تنبیه یک شوک جسمی یا روانی است که کودک را از خواب غفلت بیدار می کند و از عواقب کارش به او هشدار می دهد؛ این هشدار به صورت های گوناگونی همچون نگاه خشم آلود، بی اعتنایی، توبیخ، دادن امتیاز منفی و محروم کردن از گردش، بازی و مهمانی رفتن و تماشای تلویزیون و بالاخره کتک زدن و ... قابل اجراست.

دیدگاه مربیان گذشته

شهید مطهری می نویسد: «ترس و تهدید عامل تربیت نیست و با آن ها نمی توان استعدادی را بارور کرد. آیا می شود با فشار غنچه را شکوفا کرد؟ آری، تنبیه به عنوان یک عامل بازدارنده از بزهکاری در برخی موارد کاربرد دارد. اگر از تنبیه به صورت فنی استفاده گردد، می تواند فرعون نفس را رام کند و بستر فعالیت موسای عقل را فراهم کند.»

شرایط استفاده از تنبیه

1. تنبیه و حفظ مراتب آن: تنبیه باید از مرحلة ضعیف آغاز گردد اگر مؤثر نیفتاد، می توانید از نوع شدید آن استفاده کنید.

2. تنبیه همراه با تشویق: تنبیه بدون تشویق، و تشویق بدون تنبیه خطرآفرین است.

3. تنبیه و ضرورت سبب شناسی.

4. تنبیه و ضرورت ارتباط عاطفی: تنبیه در صورتی کارساز است که فقط به منظور بیدار کردن وجدان بزهکار و سرکوبی فرعون نفس او باشد نه با هدف خالی کردن عقدة قلبی؛ قبل از اقدام به تنبیه با کودک ارتباط عاطفی برقرار کنید و نقاط مثبت شخصیت او را یادآور شوید.

5. صرفه جویی در تنبیه: استفادة زیاد از تنبیه از قبح آن می کاهد و کودک را لجوج و خیره سر بار می آورد.

آیا دورة جنینی نقشی بر شخصیت کودکان دارد؟

یک باور اسیب زا

بعضی پدران و مادران ناآگاه بر این پندارند که وضعیت رشد کودک در رحم مادر هیچ گونه تاثیری در شخصیت و رفتار مذهبی و فکری او ندارد؛ چون هنوز اندیشه و تمایلات او شکل نگرفته است و توانایی گرفتن داده های آموزشی و پرورشی را ندارد.

نقش دوره جنینی بر شخصیت کودک

نخستین سنگ بنای منش هر فردی در رحم مادر گذاشته می شود.

نوزادان وهوشیاری

دورة نوزادی نه تنها فاقد ارزش تربیتی نیست که از هر دورة دیگر سرنوشت سازتر است.

پندارهای غلط دربارة زن

زن و مرد از دیدگاه اسلام

برخلاف پندار کسانی که درب مدارس ودانشگاه را به روی دختران و زنان بسته اند اسلام می گوید: آموختن دانش بر هر فردی واجب است و این وجوب با توجه به نقش تربیتی زن، دربارة او شدیدتر است. زن نه تنها می تواند انسان کاملی گردد بلکه او می تواند فرزندان و جامعه انسانی را به کمال لایق آنان برساند.

نیازمندی های تربیتی مادران

اصلی ترین مسئولیت زنان به عنوان مادر، آموزش و پرورش فرزندان است. مربیان اظهار می دارند که پدران و مادران به عنوان مربیان فرزندانشان حداقل به آگاهی های ذیل نیاز دارند:

1. معارف دینی:

2. جامعه شناسی: والدین باید فرهنگ، آداب و رسوم جامعة خود را درک کرده باشند.

3. روانشناسی:

آیا بازی های کودکانه عبث است؟

بازی و رشد شخصیت کودکان

قابلیت های کودکان با فعالیت و کار خود آنان شکوفا می گردد از این رو بازی- که خود نوعی عمل و کار است- نقش اساسی در پرورش شخصیت کودکان دارد. بازی، فعالیت خودجوشی است که توان فکری جسمی، فرهنگی، اخلاقی و بهداشتی کودکان را در پی دارد.

بازی و توانایی جسمی

همانگونه که فعالیت فکری، زمینه ساز رشد اندیشه می باشد فعالیت های جسمی نیز سبب سلامت و توانایی جسم می گردد.

شرایط بایسته بازی

بازی هایی می تواند نقش تربیتی داشته باشد که شرایط ذیل در آن رعایت گرد:

1- استقلال نسبی کودکان را در بازی به رسمیت بشناسیم و نوع بازی و اسباب بازی را باید خود انتخاب کنند.

2- اسباب بازی باید نقش پرورشی داشته باشد یعنی کودک را به تفکر، تخیل و فعالیت های جسمی برانگیزد.

3- پدران و مادران و مربیان باید به بازی کودکان معنا دهند و آن را به سوی بازی های مفید و خلاقیت زا سوق دهند.

4- میانه روی در هر کاری به ویژه بازی سودمند است و افراط در آن زیان های فراوانی به همراه دارد.

5- رعایت ضوابط اخلاقی در بازی الزامی است.

کانون بسیج فرهنگیان شهید همت شاهین شهر ...