کودک سالاری و قانون ستیزی

اساسی ترین هدف تربیت تقوا یا قانون پذیری است. دادن آزادی بیش از حد و نازنازی بارآوردن، کودک را قانون شکن، گستاخ، و حرف نشنو بار خواهد آورد.

کودک سالاری و وابستگی

«تربیت برخوردار» کودک و نوجوان را به دیگران وابسته می کند و از اتکای به نفس و خودکفایی باز می دارد.

تربیت فعّال یا فعل پذیر

تربیت فعل پذیر چیست؟

در تربیت فعال فعالیت اصلی از جانب دانش آموز انجام می شود. اما در تربیت فعل پذیر بیشترین تلاش از جانب آموزگار صورت می گیرد.

آموزش فعال و رشد فکر

اساسی ترین هدف تربیت، خلّاقیت و ابتکار و رشد فکر است که در پرتو آن کودکان و جوانان بتوانند ارزش ها را از ضد ارزش ها باز شناسند و در بحران های زندگی، خود را نبازند و درست انتخاب نمایند و منطقی رفتار کنند؛ این هدف فقط در پرتوی آموزش و پرورش فعال تامین می گردد. در این روش بر تفکر بیش از درس های تکراری و بر فهم بیش از حفظ کردن درس، تاکید می گردد و مربیان معصوم همواره به این نوع آموزش تاکید می کردند.

آموزش فعال و رشد کنجکاوی

ژان پیاژه می گوید: «هرگاه چیزی به کودک یاد بدهیم مانع شده ایم تا خود، آن را کشف کند.»

آیا آموزش دینی همان تربیت دینی است؟

یک باور ناورا

برخی بر این پندارند که آموزش معارف دینی الزاماً همیشه تعمیق تدین به دین خدا را به دنبال دارد و می پندارند که به هر نسبت اندوخته های معارف دینی در ذهن کودکان و نوجوانان بیشتر گردد، دین باوری و دین داری آنان کامل تر خواهد شد.

علم و عمل هویت جداگانه دارند

واقعیت این است که هیچ گونه تلازم میان آموختن معارف دینی و رشد مذهبی و تقوای الهی وجود ندارد.

چه نوع اموزشی زمینه ساز رشد دینی می گردد؟

اگر آموزش معارف مذهبی به نوجوانان با شرایط و ویژگی های ذیل اجرا گردد، می تواند زمینه ساز تقوای الهی گردد.

الف. در آموزش دینی، معرفت پایه های دین باید در اولویت باشد.

ب. آموزش معارف دینی نه به عنوان یک علم بلکه بایستی جهت انجام فرایض دین و رفتار دینی صورت گیرد.

ج. آموزش معارف دینی باید تمایلات فطری و اقتضائات سنّی کودکان و جوانان همسو گردد و رغبت آنان را برانگیزد.

آموزش سوال دار و رشد دینی

آموزش در صورتی می تواند بستر رشد دینی گردد که فعال و سؤال مدار باشد نه منفعل و جواب مدار.

آموزش سؤال مدار آن است که درس با یک سؤال آغاز گردد و ابتدا مسأله مبهم و مجهول در برابر ذهن دانش آموز قرار گیرد و زمینه ساز فعالیت فکری او می شود تا مجهول را بشکافد.

بازسازی شخصیت کودکان بزهکار

ایا نخستین عامل، تنبیه است؟

در این باره نیز باورهای غلطی در ذهن بعضی پدران و مادران و مربیان وجود دارد که خشونت و توهین و تنبیه را نخستین و اساسی ترین عامل می دانند.

کشف علت، نخستین گام بازسازی

نخستین اقدام در برابر مشکل رفتاری کودکان و نوجوانان، طرح سه سؤال ذیل است:

1. از چه زمان کودک شما حرف نشنو، بازی گوش و خلافکار شده است؟

2. دلیل رفتار خلاف چه هویّتی دارد؟ آیا آموزشی دارد؟ آیا کودک رفتار خلاف را از دوستان ناباب یا از تلویزیون یا مادر و پدر آموخته است یا ریشة تربیتی دارد؟

3. مشکل رفتاری در چه مشکلی آشکار شده است و در آینده به چه شکلی درخواهد آمد؟ آیا خلاف جزئی بوده یا دشوار؟

اولین اقدام در بازسازی باید کشف و رفع علل بدرفتاری باشد.

دومین گام بازسازی رفتار

اگر عامل بدرفتاری را رفع کردیم و کارساز نشد، دومین اقدام این است که بعضی شایستگی های او را موضوع قرار دهیم و تشویقش کنیم.

سومین گام بازسازی

اگر با تشویق مسأله حل نشد و کودک خلافکار دست از خلاف برنداشت، نباید به سراغ تنبیه برویم و تغافل را کنار بگذاریم. گاهی تغافل (نادیده گرفتن خلاف های کوچک) کارسازتر از حساسیت ورزی می باشد.

چهارمین گام

همراه با تغافل سعی کنیم به کودک و جوان خلافکار بینش دهیم؛ این عمل، بنیادی ترین فعالیت در بازسازی آنان است؛ زیرا ریشة همة فعالیت های بایسته و نبایسته آدمی در روان وی قرار دارد.

پنجمین گام

اگر کودک بزهکار با تشویق و بینش دادن، دست از رفتار خلاف برنداشت، باید به او اخطار دهیم و تهدیدش کنیم.

آخرین گام

در تعلیم و تربیت اصل بر تشویق و حسن رفتار است، و تنبیه خلاف اصل است که در آخرین مرحله و از باب ناچاری از آن استفاده می گردد؛ تنبیه دوگونه است: جسمی و روانی. تنبیه روانی، به رفتاری گفته می شود که کودک را با محرومیت مواجه کند؛ اما تنبیه جسمی، به اعمالی چون کتک و شلاق و ... گفته می شود هرگاه ناچار شدید از تنبیه استفاده کنید، تنبیه روانی را بر تنبیه جسمی مقدم بدارید. اگر تنبیه روانی موثر نیفتاد، می توانید از تنبیه جسمی استفاده کنید.

1. سعی کنید از تنبیه بویژه تنبیه جسمی کم استفاده کنید.

2. در حال خشم و غضب هرگز از تنبیه استفاده نکنید.

3. در تنبیه باید کار خلاف مورد نظر باشد نه شخصیت خلافکار.

4. پس از تنبیه، نباید کار خلاف به رخ او کشیده شود.

کانون بسیج فرهنگیان شهید همت شاهین شهر ...